MỤC LỤC VĂN BẢN
*
In mục lục

BỘ Y TẾ -------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT nam Độc lập - tự do - hạnh phúc ---------------

Số: 3126/QĐ-BYT

Hà Nội, ngày 23 tháng 5 năm 2018

QUYẾT ĐỊNH

VỀVIỆC BAN HÀNH HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VÀ DỰ PHÒNG BỆNH LAO

BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ

Căn cứ chính sách khám bệnh, chữa bệnh năm 2009;

Xét Biên phiên bản họp Hội đồng sát hoạch Hướngdẫn, chẩn đoán, khám chữa và dự phòng bệnh lao ngày 09 tháng 02 năm 2018;

Theo kiến nghị của cục trưởng Cục cai quản khám,chữa bệnh- bộ Y tế,

QUYẾT ĐỊNH:

Điều 1.

Bạn đang xem: Phác đồ điều trị lao 2018

Banhành kèm theo đưa ra quyết định này “Hướng dẫn chẩn đoán, chữa bệnh và dự phòng bệnhlao”.

Điều 2. “Hướngdẫn chẩn đoán, khám chữa và dự trữ bệnh lao” vận dụng cho tất cả các đại lý khámbệnh, chữa dịch Nhà nước và tư nhân trên cả nước.

Điều 3. Quyếtđịnh này còn có hiệu lực kể từ ngày ký, phát hành và thay thế Quyết định số4263/QĐ-BYT ngày 13 mon 10 năm năm ngoái của bộ trưởng Bộ Y tế về vấn đề ban hànhHướng dẫn chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao.

Điều 4. CácÔng/Bà: Chánh văn phòng Bộ, viên trưởng Cục cai quản Khám, trị bệnh- cỗ Y tế;Chánh Thanh tra- bộ Y tế; Tổng viên trưởng, cục trưởng, Vụ trưởng những Tổng Cục,Cục, Vụ thuộc bộ Y tế; Giám đốc các Bệnh viện, Viện bao gồm giường dịch trực thuộcBộ Y tế; người đứng đầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực ở trong trung ương; Thủ trưởngy tế các ngành chịu trách nhiệm thi hành ra quyết định này.

chỗ nhận: - Như điều 4; - bộ trưởng liên nghành (để báo cáo); - các Thứ trưởng (để phối hợp chỉ đạo); - bảo đảm Xã hội vn (để phối hợp); - cục Quân y bộ Quốc phòng; viên Y tế cỗ Công an; - BV lao & BPhổi, Trung tâm lao &BP, TPCCBXH, TTYTDP các tỉnh, CDC thành phố trực ở trong TW; - Cổng TTĐT cỗ Y tế; website cục QLKCB; - Lưu: VT; KCB; PC.

KT. BỘ TRƯỞNG THỨ TRƯỞNG Nguyễn Viết Tiến

HƯỚNGDẪN

CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VÀ DỰ PHÒNG BỆNH LAO(Banhành kèm theo đưa ra quyết định số: 3126/QĐ-BYT ngày 23 mon 5 năm 2018 của bộ trưởngBộ Y tế)

MỤC LỤC

CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

1. Bạn nghi lao

2. Chẩn đoán lao phổi

3. Chẩn đoán laongoài phổi

4. Chẩn đoán laokháng thuốc

5. Chẩn đoán lao đồngnhiễm HIV

6. Chẩn đoán dịch laoở con trẻ em

7. Phân loại bệnh dịch lao

8. Lộ trình sử dụngXpert MTB/RIF vào chẩn đoán lao và lao phòng thuốc

XÉT NGHIỆM AFB NHUỘMSOI TRỰC TIẾP PHƯƠNG PHÁP NHUỘM SOI ZIEHL NEELSEN

1. Mục đích

2. Bệnh dịch phẩm

3. Trang sản phẩm -Vật liệu

4. Hóa chất

5. Nguyên lý

6. Công việc thực hiện

7. Ghi chép cùng báocáo kết quả

8. đánh giá chấtlượng

9. Thực hành an toànphòng xét nghiệm

XÉT NGHIỆM AFB NHUỘM SOITRỰC TIẾP PHƯƠNG PHÁP NHUỘM HUỲNH quang ĐÈN LED

1. Mục đích

2. Dịch phẩm

3. Trang sản phẩm công nghệ vàvật liệu

4. Hóa chất nhuộmhuỳnh quang

5. Nguyên lý

6. Quá trình thực hiện

7. Đọc tiêu bản, ghichép và báo cáo kết quả

8. Bình chọn chấtlượng

9. Thực hành an toànphòng xét nghiệm

X-QUANG vào CHẨNĐOÁN LAO PHỔI

1. Vai trò của Xquangtrong chẩn đoán lao phổi

2. Những kỹ thuật X-quangtrong chẩn đoán

3. Quy trình kỹ thuậtchụp X-quang ngực hay quy

4. Miêu tả và phân tíchhình ảnh Xquang của lao phổi bên trên phim phổi hay quy

5. Đặc điểm tổnthương lao phổi ở tín đồ nhiễm HIV

ĐIỀU TRỊ BỆNH LAO

1. Chế độ điềutrị

2. Cơ chế quản lý

3. Chỉ định và phácđồ điều trị

4. Điều trị lao chonhững ngôi trường hợp quánh biệt

5. Làm chủ điều trị

6. Theo dõi và quan sát điều trịbệnh lao

7. Đánh giá kết quảđiều trị

PHÁT HIỆN XỬ TRÍ TÁC DỤNGKHÔNG muốn MUỐN CỦA THUỐC CHỐNG LAO

1. Các khái niệm cơbản

2. Phân loại mức độtác dụng không mong muốn của dung dịch lao

3. Một số trong những tác dụngkhông mong ước thường gặp gỡ với thuốc chống lao và hướng xử trí

4. Xử trí một số trong những tácdụng không muốn do dung dịch lao

PHÒNG BỆNH LAO

1. Những khái niệm cơbản

2. Phòng dịch lao

3. Thực hiện phònglây truyền nhiễm trong cơ sở y tế

4. Dự phòng lây nhiễmở hộ gia đình

CÁC PHỤ LỤC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

AFB: vi trùng lao khángcồn, kháng a xít (Acid Fast Baccilli)

ATSH: bình an sinhhọc

ADR: làm phản ứng bao gồm hạicủa thuốc (Adverse Drug Reaction)

BN: căn bệnh nhân

CBYT: Cán bộ Y tế

CTCLQG: Chương trìnhchống lao quốc gia

DOT: Điều trị gồm giámsát thẳng (Directly Oserved Treatment)

ĐKĐT: Đăng ký điềutrị

GSV: đo lường và tính toán viên

HIV: Vi rút gây suygiảm miễn kháng (Human Immuno deficiency Virus)

KHV: Kính hiển vi

KSĐ: phòng sinh đồ

KĐ: Kiểm định

MDR - TB: dịch lao đakháng thuốc (Multi Drug Resistant Tuberculosis)

MRI: Chụp cộng hưởngtừ (Magnetic Resonnace Imaging)

NRL: phòng xét nghiệmchuẩn quốc gia (National Reference Laboratory)

PXN: phòng xét nghiệm

PĐ: phác đồ

XDR - TB: dịch laosiêu kháng thuốc

XN: Xét nghiệm

Xpert MTB/RIF: Xétnghiệm ứng dụng công nghệ sinh học tập phân tử để dấn diện vi trùng lao tất cả vikhuẩn lao kháng Rifampicin

ZN: Ziehl - Neelsen

TCYTTG: tổ chức triển khai Y tếthế giới

VT: Vi trường

WHO: tổ chức triển khai Y tế Thếgiới (World Health Organization)

CHẨN ĐOÁN BỆNH LAO

Lao là 1 bệnhtruyền lây lan do vi trùng lao (Mycobacterium tuberculosis) tạo nên. Bệnhlao bao gồm thể gặp mặt ở tất cả các phần tử của cơ thể, trong những số đó lao phổi là thể laophổ biến hóa nhất (chiếm 80 - 85% tổng cộng ca bệnh) và là mối cung cấp lây chính cho ngườixung quanh.

1.NGƯỜI NGHI LAO PHỔI

1.1. Tín đồ nghi laophổi khi có các triệu hội chứng sau

- Ho kéo dãn dài trên 2tuần (ho khan, ho có đờm, ho ra máu) là triệu bệnh nghi lao đặc biệt quan trọng nhất.

Ngoài ra bao gồm thể:

- Gầy sút, yếu ăn, mệtmỏi.

- Sốt dịu về chiều.

- Ra những giọt mồ hôi “trộm” banđêm.

- Đau ngực, thỉnh thoảng khóthở.

1.2. Nhóm nguy hại caocần chú ý

- Người lây nhiễm HIV.

- Người xúc tiếp trựctiếp với nguồn lây, quan trọng trẻ em.

- Người mắc những bệnhmạn tính: loét dạ dày-tá tràng, đái dỡ đường, suy thận mạn,...

- Người nghiện ma tuý,rượu, thuốc lá, thuốc lào.

- Người áp dụng cácthuốc ức chế miễn dịch kéo dài như corticoid, hoá hóa học điều trị ung thư,…

1.3. Những trường hợpcó phi lý trên X-quangphổi đềucần xem xét phát hiện nay lao phổi.

2.CHẨN ĐOÁN LAO PHỔI

2.1. Dựa vào lâm sàng

- Toàn thân: sốt dịu về chiều,ra các giọt mồ hôi đêm, chán ăn, mệt mỏi mỏi, nhỏ xíu sút cân.

- Cơ năng: ho, khạc đờm, ho ramáu, đau ngực, cực nhọc thở.

- Thực thể: nghe phổi rất có thể cótiếng bệnh án (ran ẩm, ran nổ,....).

2.2. Nhờ vào cận lâmsàng

- Nhuộm soi đờm trựctiếp search AFB: tấtcả những người dân có triệu hội chứng nghi lao phải được xét nghiệm đờm phát hiện tại laophổi. Để thuận lợi cho tất cả những người bệnh rất có thể chẩn đoán được trong thời gian ngày đến khámbệnh, xét nghiệm 2 mẫu mã đờm tại chỗ rất cần được áp dụng cố gắng cho xét nghiệm 3 mẫuđờm như trước đó đây. Mẫu mã đờm trên chỗ cần phải hướng dẫn cảnh giác để người bệnhlấy đúng chuẩn (Phụ lục 1), thời khắc lấy chủng loại 1 và mẫu mã 2 đề nghị cách nhau ít nhấtlà 2 giờ.

- Xét nghiệm XpertMTB/RIF chokết quả sau khoảng tầm 2 tiếng với độ nhậy cùng độ sệt hiệu cao. Những trường vừa lòng AFB(+)cần được làm xét nghiệm Xpert để biết tình trạng kháng thuốc Rifampicin trướckhi mang đến phác đồ dùng thuốc kháng lao sản phẩm 1.

- Nuôi ghép tìm vi khuẩnlao: nuôicấy trên môi trường thiên nhiên đặc cho công dụng dương tính sau 3-4 tuần. Nuôi ghép trong môitrường lỏng (MGIT - BACTEC) cho hiệu quả dương tính sau 2 tuần. Những trường hợpphát hiện nay tại các bệnh viện tuyến đường tỉnh nên được khích lệ xét nghiệm nuôicấy khi gồm điều kiện.

- Xquang phổi thườngquy: hìnhảnh trên phim X-quang gợi nhắc lao phổi tiến triển là rạm nhiễm, nốt, hang, cóthể thấy hình hình ảnh co kéo ở 50% trên của phế truất trường, hoàn toàn có thể 1 mặt hoặc 2 bên. Ởngười bao gồm HIV, hình hình ảnh X-quang phổi không nhiều thấy hình hang, hay chạm chán tổn thương tổchức kẽ và hoàn toàn có thể ở vùng rẻ của phổi. X-quang phổi có giá trị chắt lọc caovới độ nhậy bên trên 90% với những trường đúng theo lao phổi AFB(+). Cần bức tốc sử dụngX-quang phổi tại các cơ sở y tế cho các trường hợp tất cả triệu hội chứng hô hấp đểsàng thanh lọc lao phổi. Mặc dù cần để ý độ sệt hiệu không cao, nên không khẳngđịnh chẩn đoán lao phổi chỉ bằng 1 phim X-quang phổi. Xquang phổi còn tồn tại tácdụng đánh giá đáp ứng với điều trị thử bởi kháng sinh thông thường trước khichẩn đoán lao phổi không có bằng chứng vi khuẩn và để tiến công giá công dụng điều trịlao sau 2 mon và kết thúc điều trị.

2.3. Chẩn đoán xácđịnh

2.3.1. Chẩn đoán xácđịnh lao phổi khi có tổn thương bên trên Xquang phổi nghi lao và một trong các 2 tiêuchuẩn sau:

- Có minh chứng về sựcó mặt của vi trùng lao trong dịch phẩm lâm sàng như đờm, dịch truất phế quản, dịchdạ dày và các bệnh phẩm khác.

- Khi có những triệuchứng lâm sàng, cận lâm sàng cơ mà không xác định được vi trùng lao, chẩn đoánlao vẫn có thể xác định bằng tổng hợp những dấu hiệu lâm sàng cận lâm sàng củathầy thuốc được huấn luyện và đào tạo chuyên khoa lao quyết định.

2.3.2. Phân nhiều loại chẩnđoán dựa vào xét nghiệm soi đờm trực tiếp search AFB

- Lao phổiAFB(+):có ít nhất 1 mẫu đờm hoặc dịch truất phế quản, dịch dạ dày có hiệu quả soi trực tiếpAFB(+) tại các phòng xét nghiệm được kiểm chuẩn bởi Chương trình chống lao Quốcgia.

- Lao phổi AFB(-): khi có ít nhất 2mẫu đờm AFB(-), fan bệnh đề nghị được thực hiện quy trình chẩn đoán lao phổi AFB(-)(xem phụ lục 2).

Người bệnh được chẩnđoán lao phổi AFB(-) phải thoả mãn 1 trong những 2 điều kiện sau:

+ Có vật chứng vikhuẩn lao vào đờm, dịch phế quản, dịch dạ dày bằng cách thức nuôi cấy hoặccác kỹ thuật mới như Xpert MTB/RIF.

+ Được thầy thuốcchuyên khoa chẩn đoán và hướng đẫn một phác hoạ đồ khám chữa lao tương đối đầy đủ dựa trên (1)lâm sàng, (2) phi lý nghi lao trên X-quang phổi cùng (3) thêm 1 trong 2 tiêuchuẩn sau: HIV(+) hoặc không đáp ứng nhu cầu với điều trị kháng sinh phổ rộng.

2.3.3. Lao kê: là một trong những thểlao phổi.

Là thể lao lan toảtoàn thân, biểu hiện rõ duy nhất ở phổi, có thể có tổn hại màng não, gan, tuỷxương xuất xắc nhiều bộ phận quan trọng khác. Hay xảy ra ở trẻ em, fan nhiễm HIVhay bị suy sút miễn dịch.

Lâm sàng: triệu chứng cơ năngthường rầm rộ: sốt cao, nặng nề thở, tím tái. Triệu xác nhận thể tại phổi nghèonàn (có thể chỉ nghe thấy tiếng thở thô). Ở những người bệnh suy kiệt triệuchứng lâm sàng rất có thể không rầm rộ.

Chẩn đoán xác định: lâm sàng: cấp cho tínhvới các triệu bệnh ho, sốt cao, khó thở, rất có thể tím tái. X-quang phổi có nhiềunốt mờ, size đều, đậm độ đều và phân bổ khắp 2 phổi (3 đều: kích thước,mật độ và đậm độ cản quang các hạt kê bên trên phim X-quang phổi). Xét nghiệm đờmthường âm tính. Ngoài ra xét nghiệm vi khuẩn trong các mẫu bệnh phẩm (dịch phếquản, dịch óc tủy, máu) hoàn toàn có thể dương tính.

2.4. Chẩn đoán phânbiệt: Giãnphế quản, ung thư phổi, viêm phổi, áp xe pháo phổi, bệnh dịch phổi ùn tắc mạn tính,bệnh phổi cam kết sinh trùng. Ở người có HIV phải phân biệt cùng với viêm phổi, độc nhất làviêm phổi vày Pneumocystis jiroveci hay còn được gọi là Pneumocystiscarinii (PCP). Trong quá trình quản lý các bệnh mạn tính làm việc phổi như hen,COPD, dịch phổi kẽ, bụi phổi,… cần để ý sàng lọc lao phổi phối hợp.

3.CHẨN ĐOÁN LAO NGOÀI PHỔI

3.1. Chẩn đoán laongoài phổi

Lao bên cạnh phổi là thểlao cạnh tranh chẩn đoán - vì vậy để tiếp cận chẩn đoán, người y sĩ trong quátrình thăm khám fan bệnh phải hướng đến và tìm kiếm các dấu hiệu của bệnhlao, tách biệt với các bệnh lý không tính lao không giống và chỉ định và hướng dẫn làm những kỹ thuật, xétnghiệm để từ đó chẩn đoán khẳng định dựa trên:

- Các triệu chứng, dấuhiệu ở cơ quan ngoài phổi nghi bệnh.

- Luôn tra cứu kiếm xem cólao phổi phối hợp không, gạn lọc ngay bằng Xquang phổi. Nếu tất cả lao phổi đã làcơ sở đặc biệt quan trọng cho chẩn đoán lao không tính phổi.

- Lấy bệnh phẩm từ bỏ cácvị trí tổn thương nhằm xét nghiệm:

+ Tìm vi khuẩn bằng kỹthuật nhuộm soi trực tiếp, nuôi cấy, Xpert MTB/RIF (với căn bệnh phẩm dịch não tủy,đờm, dịch phế truất quản, dịch dạ dày, dịch (mủ) các màng, mủ tổn hại hạch, xương,tai, khớp,…).

+ Xét nghiệm mô bệnh,tế bào học xác minh hình ảnh tổn thương lao.

- Chẩn đoán lao ngoàiphổi đơn thuần không kết phù hợp với lao phổi thường cạnh tranh khăn, cần nhờ vào triệuchứng nghi lao (sốt về chiều kéo dài, ra mồ hôi ban đêm, sút cân); triệu chứngtại địa điểm nơi phòng ban bị tổn thương, nguy cơ tiềm ẩn mắc lao.

- Mức độ đúng chuẩn củachẩn đoán dựa vào nhiều vào kĩ năng phát hiện của các kỹ thuật cung cấp như: X-quang,siêu âm, sinh thiết, xét nghiệm vi khuẩn học.

- Cần luôn chẩn đoánphân biệt với các bệnh khác.

- Các lương y đượcđào tạo siêng khoa tập thích hợp phân tích những triệu chứng dấu hiệu để quyết địnhchẩn đoán và hướng dẫn và chỉ định phác đồ vật điều trị.

3.2. Chẩn đoán một sốlao ngoài phổi hay gặp

3.2.1. Lao hạch

Lâm sàng: vị trí thường gặpnhất là hạch cổ, điển hình là dọc cơ ức đòn chũm, nhưng lại cũng hoàn toàn có thể ở những vịtrí khác. Hạch sưng to, ban đầu hạch chắc, riêng biệt rẽ, di động, không đau sau đódính vào nhau và tổ chức dưới da, nhát di động, hạch nhuyễn hóa, rò mủ. Có thểkhỏi và còn lại sẹo xấu.

Chẩn đoán xác định: sinh thiết hạch,chọc hút hạch xét nghiệm mô bệnh học, tế bào thấy chất hoại tử buồn chán đậu, tế bàobán liên, tế bào lympho, nang lao; nhuộm soi trực tiếp tìm kiếm thấy AFB; bên cạnh racó thể tìm vi khuẩn lao bằng phương pháp nuôi cấy bệnh phẩm chọc hút hạch. Bệnhphẩm mủ hoàn toàn có thể xét nghiệm Xpert.

3.2.2. Tràn dịch màngphổi (TDMP) vì chưng lao

Triệu bệnh lâm sàng:đaungực, không thở được tăng dần, thăm khám phổi có hội bệnh 3 giảm.

Xquang ngực thấy hìnhmờ đậm thuần nhất, mất góc sườn hoành, con đường cong Damoiseau. Cực kỳ âm màng phổicó dịch.

Chẩn đoán xác định: chọc hút khoang màngphổi thấy dịch màu quà chanh, rất hiếm khi dịch màu sắc hồng, dịch tiết, ưu thếthành phần tế bào lymphô; có thể tìm thấy dẫn chứng vi trùng lao vào dịchmàng phổi bằng nhuộm soi trực tiếp và nuôi cấy. Sinh thiết màng phổi mù hoặcqua soi màng phổi để mang bệnh phẩm chẩn đoán vi trùng học hoặc mô bệnh tế bào.Dịch màng phổi có thể xét nghiệm Xpert.

3.2.3. Tràn dịch màngtim (TDMT) do lao

Triệu bệnh lâm sàng:cáctriệu chứng phụ thuộc vào con số dịch và vận tốc hình thành dịch màng tim.Triệu chứng thường gặp gỡ bao gồm: nhức ngực, cạnh tranh thở, tĩnh mạch cổ nổi, phù chidưới. Khám gồm tim nhịp nhanh, huyết áp kẹt, mạch đảo ngược nếu bao gồm hội triệu chứng éptim cấp. Nghe gồm tiếng cọ màng tim ở tiến trình sớm hoặc giờ tim mờ lúc tràndịch nhiều.

Xquang ngực thấy bóngtim to, hình giọt nước, hình đôi bờ. Điện tim có điện cầm thấp ở những chuyểnđạo, sóng T âm với ST chênh. Khôn xiết âm có dịch màng ngoại trừ tim.

Chẩn đoán xác định: chọc hút dịch màngtim, dịch hay màu đá quý chanh, dịch tiết, tế bào lympho chiếm ưu thế. Bao gồm thểtìm thấy vật chứng vi trùng lao trong dịch màng tim bằng nhuộm soi trực tiếpvà nuôi cấy. Dịch màng tim hoàn toàn có thể xét nghiệm Xpert.

3.2.4. Tràn dịch màngbụng (TDMB) bởi vì lao

Triệu triệu chứng lâm sàng:cócác tín hiệu tràn dịch màng bụng (gõ đục vùng thấp thay đổi theo tứ thế, “sóngvỗ”, tín hiệu gõ đục “ô bàn cờ” giai đoạn muộn, …). Có thể sờ thấy những u cục,đám cứng vào ổ bụng. Rất có thể có dấu hiệu tắc hoặc chào bán tắc ruột do những hạchdính vào ruột.

Siêu âm ổ bụng có các hìnhảnh nhắc nhở lao màng bụng: hạch mạc treo to, hạch sau màng bụng, dịch khu vực trúgiữa các đám dính, nội soi ổ bụng thấy các hạt lao.

Chẩn đoán xác định: chọc hút dịch màngbụng màu quà chanh, nhiều khi đục, dịch tiết, tế bào lympho chiếm ưu thế. Gồm thểtìm thấy dẫn chứng vi khuẩn lao trong dịch màng bụng bằng nhuộm soi trực tiếp,nuôi cấy. Soi ổ bụng với sinh thiết là kỹ thuật rất có mức giá trị mang đến chẩn đoántrong phần lớn các trường hợp. Trên tiêu bạn dạng sinh thiết thấy hoại tử buồn bực đậu,nang lao. Dịch màng bụng rất có thể xét nghiệm Xpert.

3.2.5. Lao màng óc - não

Triệu hội chứng lâm sàng:bệnhcảnh viêm màng óc khởi phát bởi đau đầu tăng cao và náo loạn tri giác. Khámthường thấy có tín hiệu cổ cứng và dấu hiệu Kernig(+). Rất có thể có tín hiệu tổnthương dây thần kinh sọ óc và tín hiệu thần ghê khu trú (thường liệt dây 3,6, 7, rối loạn cơ tròn). Những tổn yêu thương tuỷ sống hoàn toàn có thể gây ra liệt 2 chi dưới (liệtcứng hoặc liệt mềm).

Chọc dịch não tuỷ áp lực đè nén tăng, dịch cóthể vào (giai đoạn sớm), ánh kim cương (giai đoạn muộn), bao gồm khi vẩn đục. Xétnghiệm sinh hoá dịch óc tủy thường trông thấy protein tăng và đường giảm. Tế bàotrong dịch óc tuỷ tăng vừa thường dưới 600 tế bào/mm3 và tế bào lymphochiếm ưu thế, ở quy trình tiến độ sớm tỷ lệ neutro tăng nhưng không tồn tại bạch mong thoáihóa (mủ).

Chẩn đoán xác định: phụ thuộc vào bệnh cảnh lâmsàng, đặc điểm dịch óc tủy cùng xét nghiệm sinh hóa tế bào dịch não tuỷ, tất cả thểtìm thấy vật chứng vi khuẩn lao trong dịch màng não bằng nuôi cấy (tỷ lệ dươngtính cao hơn nữa khi nuôi cấy trên môi trường xung quanh lỏng), nhuộm soi thẳng AFB(+) vớitỷ lệ siêu thấp. Dịch màng não hoàn toàn có thể xét nghiệm Xpert.

Chụp MRI não bao gồm thểthấy hình ảnh màng não dày và tổn thương ở não nhắc nhở lao, ngoài ra chụp MRI nãogiúp chẩn đoán phân biệt bệnh lý khác làm việc não (U não, Viêm não, Áp xe não, Sánnão…).

Chẩn đoán loại trừvới các căn nguyên không giống như: viêm màng óc mủ, viêm màng não nước trong và cácbệnh lý thần tởm khác.

3.2.6. Lao xương khớp

Triệu bệnh lâm sàng: hay gặp mặt ở cột sốngvới sệt điểm: đau lưng, giảm bớt vận động, nhức tại chỗ tương ứng với đốt xương sống bịtổn yêu mến (giai đoạn sớm); quá trình muộn gây biến dạng gù cột sống hoặc códấu hiệu chèn lấn tuỷ gây liệt.

Ngoài cột sống laocòn hay gặp mặt ở những khớp to với biểu hiện: sưng nhức khớp kéo dài, không sưng đỏ,không đối xứng, hoàn toàn có thể dò mủ buồn bực đậu.

Chụp Xquang, CT, MRIcột sống, khớp thấy bé khe đốt, xẹp đốt xương sống hình chêm, rất có thể thấy mảnh xươngchết cùng hình áp xe rét mướt cạnh cột sống, eo hẹp khe khớp.

Chẩn đoán xác định: phụ thuộc vào lâm sàng vàcác điểm sáng tổn thương trên Xquang, CT, MRI cột sống, khớp. Nếu gồm áp xe pháo lạnh,dò mủ xét nghiệm mủ áp xe tìm kiếm AFB cho tỷ lệ dương tính cao. Sinh thiết tổ chứccho phép chẩn đoán mô bệnh dịch tế bào. Dịch mủ khớp có thể xét nghiệm Xpert

3.2.7. Lao máu niệu - sinh dục

Lâm sàng: hay chạm mặt triệu chứngrối loạn bài trừ nước tè (đái buốt, đái dắt) kéo dãn từng đợt, điều trịkháng sinh đỡ kế tiếp lại bị lại, có thể đái máu không có máu cục, đái đục, đauthắt sống lưng âm ỉ.

Lao sinh dục nam: sưng đau tinh hoàn,mào tinh hoàn, ít chạm chán viêm cấp cho tính, tràn dịch màng tinh hoàn.

Lao sinh dục nữ: ra khí hư, rối loạnkinh nguyệt, dần dần “mất kinh”, vô sinh.

Chẩn đoán xác định: tra cứu thấy vi khuẩnlao nội địa tiểu, dịch màng tinh hoàn, dịch dò, khí hư bằng nuôi cấy (tỷ lệdương tính cao hơn nữa khi cấy trên môi trường lỏng), nhuộm soi trực tiếp AFB(+)với xác suất rất thấp. Chụp UIV thấy hình ảnh gợi ý lao (đài thận cắt cụt, hanglao, niệu cai quản chít hẹp…). Soi bàng quang, soi tử cung và sinh thiết xét nghiệmmô bệnh, tế bào gồm nang lao, xét nghiệm vi trùng lao. Chọc hút dịch màng tinhhoàn (có điểm lưu ý như lao các màng khác trong cơ thể), chọc dò “u” tinh hoànxét nghiệm tế bào bao gồm viêm lao. Dịch mủ có thể xét nghiệm Xpert.

3.2.8. Các thể laokhác ít gặp hơn: laoda, lao lách, lao gan, v.v… chẩn đoán hoặc tất cả phối hợp với lao phổi hoặc bằngsinh thiết chẩn đoán mô dịch tế bào.

4.CHẨN ĐOÁN LAO KHÁNG THUỐC (SƠ ĐỒ CHẨN ĐOÁN - PHỤ LỤC 3)

Các đội đối tượngđược có tác dụng Xpert MTB/RIF để chẩn đoán kháng thuốc

(1) tín đồ bệnh laothất bại phác hoạ đồ chữa bệnh lao không phòng Rifampicin (bao tất cả lao tinh tế cảm,kháng đơn và những thuốc)

(2) người nghi laomới hoặc fan bệnh lao mới bao gồm tiếp xúc với người bệnh lao nhiều kháng.

(3) người bệnh laokhông âm hóa đờm sau 2 hoặc 3 tháng khám chữa phác đồ gia dụng lao không kháng Rifampicin

(4) bạn bệnh laotái phạt phác vật lao không phòng Rifampicin (nhóm “4a”), lao chống Rifampicin(nhóm “4b”)

(5) bạn bệnh laođiều trị lại sau vứt trị ( lao không chống Rifampicin:nhóm “5a”; lao khángRifampicin:nhóm “5b”)

(6) fan bệnh lao mớicó HIV (+)

(7) những trường hợpkhác: bao hàm người nghi lao hoặc người bệnh lao gồm tiền sử dùng thuốc lao trên1 mon (bao gồm từ đầu đến chân nghi lao tái phát, người nghi lao sau quăng quật trị, ngườinghi lao hoặc bạn bệnh lao bao gồm tiền sử chữa bệnh lao ngơi nghỉ y tế tư nhưng ko rõkết quả điều trị)

(8) người bệnh laophổi bắt đầu (*)

(*)Sàng lọc trong sốAFB (+)hoặc không ngừng mở rộng tới AFB (-) tùy công ty trương cùng nguồn lực của CTCLQG trên mỗigiai đoạn

Lâm sàng:

- người bệnh khi đangđiều trị lao nhưng những triệu hội chứng sốt, ho, khạc đờm ko thuyên giảm hoặcthuyên sút một thời gian rồi lại lộ diện trở lại với những triệu bệnh tănglên, bệnh nhân thường xuyên sút cân.

- mặc dù bệnh laokháng thuốc hoàn toàn có thể được chẩn đoán ở tín đồ chưa khi nào mắc lao và triệu chứnglâm sàng của lao đa kháng hoàn toàn có thể không biệt lập so với bệnh lao thông thường.

Cận lâm sàng:

- Xét nghiệm AFB, nuôicấy dương tính tiếp tục hoặc âm thế một thời gian rồi dương tính quay lại hoặcâm tính, dương tính xen kẽ ở người đang chữa bệnh lao.

- Xét nghiệm kháng sinhđồ cho kết quả kháng với những thuốc chống lao hàng 1, mặt hàng 2.

- Các nghệ thuật sinh họcphân tử hoàn toàn có thể chẩn đoán cấp tốc lao đa kháng, tiền/siêu phòng thuốc với để phânbiệt với trực trùng lao không điển hình: LPA với dung dịch lao mặt hàng 1, thuốc laohàng 2 ( Hain test), Xpert MTB/RIF.

- Hình hình ảnh tổn thươngtrên phim Xquang phổi không biến đổi hoặc mở ra thêm tổn thương new trongquá trình chữa bệnh đúng phác hoạ đồ có kiểm soát. Trường vừa lòng lao kháng thuốc pháthiện ở bạn chưa bao giờ mắc lao, hình ảnh tổn thương trên phim Xquang bao gồm thểkhông biệt lập so với bệnh dịch lao thông thường.

Chẩn đoán xác địnhlao kháng thuốc:

Căn cứ vào kết quảkháng sinh đồ vật hoặc các xét nghiệm chẩn đoán cấp tốc được WHO xác nhận (Haintest, Xpert MTB/RIF…), tiêu chuẩn chỉnh chẩn đoán cho những thể bệnh dịch lao kháng thuốcđược khẳng định như sau:

- Kháng 1-1 thuốc: Chỉkháng với tốt nhất một thuốc kháng lao sản phẩm một không giống Rifampicin

- Kháng các thuốc:Kháng với từ hai thuốc phòng lao sản phẩm một trở lên nhưng không chống với Rifampicin

- Lao kháng Rifampicin:Kháng cùng với Rifampicin, bao gồm hoặc không phòng thêm với những thuốc lao không giống kèm theo(có thể là kháng 1-1 thuốc, kháng nhiều thuốc, đa chống thuốc hoặc khôn xiết khángthuốc). Mặc dù ở vn hiện nay, các chủng đã kháng với Rifampicin thì cótới bên trên 90% có kèm theo chống Isoniazid, do vậy lúc phát hiện phòng Rifampicinngười bệnh được xem như đa kháng thuốc với thu nhận điều trị phác đồ nhiều kháng

- Đa phòng thuốc (MDR-TB):Kháng đồng thời với ít nhất hai thuốc kháng lao là Isoniazid với Rifampicin

- Tiền khôn cùng kháng: Laođa kháng bao gồm kháng thêm với bất cứ thuốc như thế nào thuộc team Fluoroquinolone hoặc vớiít nhất 1 trong các ba dung dịch tiêm hàng hai Capreomycin, Kanamycin, Amikacin, (chứkhông đồng thời cả hai loại thêm).

- Siêu chống thuốc (XDR-TB):Lao nhiều kháng có kháng thêm với bất kể thuốc như thế nào thuộc team Fluoroquinolone vàbất cứ thuốc nào trong tía thuốc tiêm hàng nhì (Capreomycin, Kanamycin,Amikacin).

5. CHẨN ĐOÁN LAO ĐỒNGNHIỄM HIV

5.1. Chẩn đoán nhiễmHIV ở tín đồ bệnh lao

Tất cả đầy đủ ngườibệnh lao buộc phải được cung ứng tư vấn với xét nghiệm HIV theo quá trình PITC tức làcán cỗ y tế dữ thế chủ động tư vấn, lời khuyên và cung cấp dịch vụ xét nghiệm HIV chongười căn bệnh lao của bộ Y tế. (PITC: Provider Initiated HIV Testing andCounseling).

5.1.1. Support trướcxét nghiệm chẩn đoán HIV

Hình thức tư vấn tùytừng đối tượng người tiêu dùng và đk cụ thể có thể áp dụng bề ngoài tư vấn sau đây:

- Tư vấn theo nhóm, vídụ: cho những nhóm phạm, can phạm; đội học viên các trung tâm chữa dịch - dạynghề,…

- Tư vấn cho từng cánhân.

- Ngoài ra tờ rơi, tờbướm tuyên truyền... Hoàn toàn có thể được sử dụng trong quy trình tư vấn.

Nội dung support baogồm:

- Tìm đọc về tiền sửlàm xét nghiệm chẩn đoán HIV của tín đồ bệnh và những hành vi nguy cơ lây truyềnHIV

- Giải thích nguyên nhân vàlợi ích của bài toán xét nghiệm HIV nhằm chẩn đoán, khám chữa và dự phòng đối vớingười bệnh, các thông tin sau rất cần phải cung cấp cho những người bệnh:

+ fan mắc lao cũngcó năng lực bị lan truyền HIV

+ Chẩn đoán HIV sớmvà điều trị phù hợp lao và HIV sẽ cho tác dụng tốt hơn chữa bệnh lao solo thuần.

- Xác nhận tính tựnguyện và bảo mật thông tin của xét nghiệm chẩn đoán HIV

- Khẳng định bài toán từchối xét nghiệm HIV đã không tác động đến tài năng tiếp cận của tín đồ bệnh đốivới những thương mại dịch vụ khám chữa bệnh khác

- Giới thiệu về dịch vụchuyển tiếp ví như như tác dụng xét nghiệm là dương tính

- Giải đáp hồ hết thắcmắc - băn khoăn của tín đồ bệnh.

5.1.2. Xét nghiệm chẩnđoán lây truyền HIV

- Khi fan bệnh đồngý, họ sẽ cam kết một bản cam kết và phiên bản cam kết này được giữ giàng trong làm hồ sơ ngườibệnh.

- Máu của người bệnhđược tích lũy và gởi đến đại lý y tế có tác dụng thực hiện nay test chắt lọc tại cácđơn vị PITC ở trong Chương trình kháng lao. Nếu test lựa chọn có hiệu quả dươngtính, mẫu máu đã được tiếp tục gửi đến phòng xét nghiệm được phép khẳng địnhHIV sớm nhất thực hiện. Thông thường tác dụng sẽ gồm sau 7 - 10 ngày sau khi mẫumáu được gởi xét nghiệm.

5.1.3. Trả tác dụng - hỗ trợ tư vấn sau khicó công dụng xét nghiệm

Tùy theo tác dụng cuốicùng, nhân viên cấp dưới y tế nơi support sẽ lựa chọn 1 trong các trường hợp sau để tiếptục bốn vấn cho người mắc lao:

Nếu công dụng xétnghiệm chẩn đoán HIV âm tính:

- Thông báo đến ngườibệnh công dụng xét nghiệm âm tính.

- Tư vấn giúp ngườibệnh đọc đúng về hiệu quả xét nghiệm và ý nghĩa của quá trình cửa sổ đồng thờikhuyên fan bệnh đề nghị xét nghiệm lại sau 6 mang đến 12 tuần tại 1 trung tâm tư vấnxét nghiệm HIV từ bỏ nguyện (nếu bao gồm yếu tố nguy cơ).

- Tư vấn cho tất cả những người bệnhvề nguy cơ tiềm ẩn lây lây lan HIV và biện pháp dự phòng, kể cả khuyên chúng ta tình của họcần được xét nghiệm chẩn đoán HIV.

- Giới thiệu chuyểntiếp fan bệnh đến các dịch vụ can thiệp dự phòng lây truyền nhiễm HIV nếu như họ bao gồm yêucầu.

Nếu tác dụng xétnghiệm chẩn đoán HIV dương tính:

- Thông báo tác dụng xétnghiệm HIV cho tất cả những người bệnh biết, giải thích cho tất cả những người bệnh về công dụng xétnghiệm.

- Hỗ trợ tinh thần, tâmlý cho tất cả những người bệnh.

- Tư vấn cho người bệnhvề sự cần thiết của chăm lo - khám chữa HIV, thông tin những dịch vụ hỗ trợ sẵncó tiếp theo cho người bệnh.

- Tư vấn những công việccần thiết ngay: liên tiếp điều trị dịch lao, dự phòng các dịch lây truyền chobản thân và fan thân.

Xem thêm: Bà Bầu Sắp Sinh Nên Ăn Gì Để Nhanh Chuyển Dạ Sinh Thường? Bà Bầu Sắp Sinh Nên Ăn Gì Để Vượt Cạn Thành Công

- Trao thay đổi với ngườibệnh biện pháp tiết lộ công dụng HIV dương tính đến vợ, chồng, bạn thân... Rượu cồn viêntư vấn những người này xét nghiệm HIV trường đoản cú nguyện.

- Giới thiệu, hội chẩnvới các đại lý điều trị, tạo điều kiện chuyển tiếp tín đồ bệnh đến các dịch vụ chămsóc HIV nhằm được đk điều trị ARV sớm nhất hoàn toàn có thể và điều trị dự phòng bằngCotrimoxazol.

- Sau reviews cầntheo dõi hỗ trợ tiếp tục để che chắn chắn tín đồ bệnh tiếp cận được dịch vụ.

Nếu hiệu quả xétnghiệm chẩn đoán HIV là không xác định:

- Giải say đắm để ngườibệnh đọc đúng về công dụng xét nghiệm.

- Hỗ trợ tinh thần, tâmlý cho người bệnh.

- Tư vấn về các biệnpháp dự phòng lây nhiễm HIV.

- Hẹn xét nghiệm lạisau 14 ngày.

5.2. Chẩn đoán lao ởngười tất cả HIV

Biểu hiện lâm sàng,cận lâm sàng của dịch lao ở người dân có HIV thường không điển hình nổi bật và tiến triểnnhanh dẫn đến tử vong.

Tại những cơ sở y tế,đặc biệt những phòng đi khám ngoại trú cho người nhiễm HIV cần luôn luôn sàng lọc lao chongười nhiễm HIV những lần đến thăm khám do bất kỳ lý do nào.

Chẩn đoán mắc lao ởngười lây nhiễm HIV do y sĩ quyết định, dựa trên yếu tố nguy cơ mắc lao, cácbiểu hiện lâm sàng với cận lâm sàng như sau:

5.2.1. Các yếu tốnguy cơ mắc lao ở tín đồ nhiễm HIV

- Người bệnh bao gồm tiền sửđiều trị lao.

- Người bệnh có tiếpxúc với mối cung cấp lây lao.

- Người bệnh bao gồm tiền sửchữa bệnh trong các cơ sở cai nghiện hoặc ngơi nghỉ trại giam.

- Tình trạng suy dinhdưỡng.

- Tiền sử nghiện rượu,ma túy.

5.2.2. Các dấu hiệulâm sàng

Sàng lọc bệnh lao ởngười HIV nhằm đào thải khả năng mắc lao để cung cấp điều trị dự phòng bằng INHtheo chế độ đồng thời phát hiện nay những không bình thường nghi lao hoặc không các loại trừđược bệnh dịch lao để chuyển khám siêng khoa phân phát hiện dịch lao.

Người lan truyền HIV nếukhông gồm cả 4 triệu triệu chứng sau đây hoàn toàn có thể loại trừ được không mắc lao tiến triểnvà hoàn toàn có thể xem xét điều trị dự trữ lao bằng INH:

- Ho.

- Sốt dịu về chiều.

- Sút cân.

- Ra các giọt mồ hôi trộm.

Nếu có tối thiểu 1 hoặcnhiều triệu hội chứng trên thì nên gửi khám siêng khoa phạt hiện căn bệnh lao. Những dấuhiệu này thường diễn tiến nhanh và ít đáp ứng với các điều trị thông thường.Người lây nhiễm HIV nếu có ngẫu nhiên dấu hiệu hô hấp nào cũng cần được thăm khám sàng lọcphát hiện lao phổi.

Về thực hành thực tế lâmsàng, y sĩ cần review tình trạng fan bệnh xem có dấu hiệu nguy hiểm,bao gồm: ko tự vận tải được, nhịp thở >30 lần/phút, nóng cao >39 độ C,mạch cấp tốc >120 lần/phút ở người có HIV để có những tất cả những quyết định xửtrí chẩn đoán và điều trị phù hợp. (Xem sơ đồ gia dụng xử trí phụ lục 5)

5.2.3. Cận lâm sàng

Vi khuẩn học:

- Xét nghiệm đờm: tùytheo điều kiện cơ sở vật chất và tổ chức, có thể thực hiện nay như sau:

+ Nhuộm soi đờm trựctiếp: được vận dụng ở con đường huyện hoặc những điểm kính. Cần để ý hướng dẫn ngườibệnh lấy đờm đúng cách, hoàn toàn có thể 2 chủng loại tại chỗ bí quyết nhau ít nhất 2 giờ. Thời giancho hiệu quả trong ngày đến khám.

+ Xpert MTB/RIF: làxét nghiệm ưu tiên dùng để chẩn đoán lao cho người có HIV. Thời hạn cho kếtquả khoảng chừng 2 giờ.

+ ghép đờm: được thựchiện lúc nhuộm soi đờm thẳng có kết quả AFB âm tính. Áp dụng ở đông đảo nơi cóđiều kiện các đại lý vật chất phù hợp như khám đa khoa tuyến tỉnh trở lên. Cơ sở khôngcó tài năng nuôi cấy, hoàn toàn có thể lấy mẫu mã đờm gửi đến các phòng xét nghiệm thựchiện nuôi cấy. Thời gian có thể cho kết quả dương tính sau 2 tuần khi nuôi cấyở môi trường xung quanh lỏng (MGIT).

- Bệnh phẩm không giống cũngcó kỹ năng tìm thấy vi trùng lao: vào dịch màng phổi, dịch màng tim, dịchmàng bụng, dịch màng não, hạch,…

Chẩn đoán hình ảnh:

- X-quang:

+ Lao phổi: sống giaiđoạn lâm sàng truyền nhiễm HIV sớm, khi sức đề kháng chưa tác động nhiều, hình ảnhtổn thương trên X-quang ngực không khác hoàn toàn so với ở người HIV âm tính. Ở giaiđoạn muộn, tổn thương thường rộng phủ 2 phế trường với phần đông hình ảnh tổn thươngdạng nốt, ưu nắm tổ chức link lan tỏa, ít thấy hình ảnh hang, hoàn toàn có thể gặphình ảnh hạch rốn phổi, hạch cạnh phế truất quản … buộc phải phân biệt cùng với viêm phổi bởi PneumocystisCarinii (PCP).

+ Lao ngoại trừ phổi:hình ảnh tùy theo cơ quan - phần tử tổn thương.

- Chụp giảm lớp vi tính(CT scan): thấyhình ảnh các tổn thương như hang lao hoặc các tổn thương gợi nhắc lao.

Mô dịch học - giải phẫu bệnh: sinh thiết hạch, chọchạch để triển khai chẩn đoán mô căn bệnh tế bào học tập có những thành phần đặc trưng nhưhoại tử buồn phiền đậu, tế bào buôn bán liên, nang lao, hoàn toàn có thể thấy AFB giả dụ nhuộm ZN.

Chẩn đoán lao ngơi nghỉ ngườinhiễm HIV

- Dựa vào lâm sàng:sàng thanh lọc 4 triệu chứng ho, sốt, sút cân, ra những giọt mồ hôi đêm với bất kỳ thời giannào.

- Cận lâm sàng: khi cóbất thường xuyên nghi lao bên trên phim X-quang ở căn bệnh nhân có triệu chứng nghi lao kểtrên, có thể chẩn đoán xác định lao. Những xét nghiệm khác: xét nghiệm đờm nhuộmsoi trực tiếp, nuôi cấy môi trường thiên nhiên lỏng MGIT, đề xuất ưu tiên chỉ định và hướng dẫn xét nghiệmXpert MTB/RIF cho tất cả những người có HIV.

Chẩn đoán loại trừlao tiến triển ở tín đồ nhiễm HIV

Khi tuyển lựa lâm sàngngười bệnh dịch không có bất kỳ triệu hội chứng nào trong 4 triệu bệnh (ho, sốt, sụtcân, ra những giọt mồ hôi trộm) thì có thể loại trừ lao chuyển động và có thể chỉ định điềutrị lao ẩn chứa bằng inch sớm.

Quy trình chẩn đoánlao phổi ở tín đồ HIV(+) (xem phụ lục 4 với 5)

6. CHẨN ĐOÁN BỆNH LAOỞ TRẺ EM

6.1. Những dấu hiệunhận biết sớm dịch lao ngơi nghỉ trẻ em:

Khi trẻ gồm một trongcác dấu hiệu tiếp sau đây cần được các bác sĩ có tác dụng chẩn đoán xác minh bệnh lao:

6.1.1. Chi phí sử:

- tiền sử tiếp xúcgần gũi với những người bệnh lao phổi, trong tầm 1-2 năm ngay gần đây.

- tiền sử có cáctriệu chứng lâm sàng nghi lao vẫn được chữa bệnh nhưng triệu bệnh không hoặc ítcải thiện, nhanh tái phát.

6.1.2. Triệu chứnglâm sàng nghi lao:

- Triệu chứng toànthân: Sốt, ra mồ hôi đêm; mệt nhọc mỏi/giảm nghịch đùa; chán ăn/không tăng cân/sụtcân/suy dinh dưỡng.

- Triệu triệu chứng cơnăng: tùy ở trong vào cơ quan mắc lao, những triệu bệnh thường kéo dài trên 2tuần, không nâng cấp với liệu pháp điều trị khác ngoại trừ lao.

- Triệu hội chứng thựcthể: bần cùng hoặc rầm rộ tùy theo cơ quan bị bệnh và giai đoạn tiến triển củabệnh.

6.1.3. Xquang:

- các hình hình ảnh tổnthương nghi lao trẻ em thường gặp trên phim Xquang ngực thường quy:

• Hạch bạch ngày tiết cạnhkhí phế quản hoặc hạch rốn phổi to biểu lộ là hình mờ tròn hoặc bầu dục

• Nốt, đông quánh nhu môphổi

• Nốt kê

• Hang lao

• Hình hình ảnh tràn dịchmàng phổi, màng tim

• Hình ảnh dày rãnhliên thùy phổi, có thể kèm theo hình ảnh tràn dịch quần thể trú.

Chụp Xquang ngực giúpxác định những tổn yêu mến lao trên phổi phối hợp với lao các cơ quan liêu khác.

- Hình ảnh tổn thươngnghi lao cột sống: thân đốt sống bị tiêu diệt tạo thành những hình chêm (trên phimnghiêng), hoàn toàn có thể thấy hình hình ảnh ổ áp xe cộ lạnh nghỉ ngơi hai sát bên các đốt sống tổnthương (phim thẳng).

- Hình hình ảnh tổn thươngxương khớp nghi lao: hình ảnh ổ khớp, cổ/thân xương bị phá hủy, ổ khuyết xương,tràn dịch ổ khớp.

6.1.4. Search thấy vikhuẩn lao: đâylà tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán bệnh lao

- bệnh dịch phẩm: bất kỳbệnh phẩm nào hoàn toàn có thể lấy được tùy theo thể bệnh: Đờm, dịch dạ dày, dịch cácmàng, dịch phế truất quản, dịch óc tủy, mủ hạch, phân, mủ áp xe,....

- kỹ thuật xétnghiệm: Xpert MTB/RIF, nhuộm soi trực tiếp, nuôi cấy,...

6.1.5. Xét nghiệmnhiễm lao:

Tét da hoặc IGRAdương tính cho thấy trẻ sẽ nhiễm lao nhưng lại không khẳng định trẻ đang mắc lao.Các xét nghiệm này cõi âm cũng chưa sa thải trẻ gồm mắc lao (khi gồm sự xuấthiện những yếu tố mục 6.2).

6.1.6. Những xét nghiệmkhác:

- Xét nghiệm giảiphẫu bệnh dịch (tế bào - mô bệnh học): lao hạch, lao các màng, lao xương khớp,…

- Chẩn đoán hình ảnh:Siêu âm, CT scan, MRI,… những cơ quan liêu nghi lao

- Xét nghiệm HIV: cáctrẻ lây nhiễm HIV cần phải sàng lọc mắc lao và ngược lại.

- Xét nghiệm TCD8,TCD4

6.2. Chẩn đoán laophổi sinh sống trẻ em:

Trẻ được chẩn đoánmắc lao phổi khi thỏa mãn nhu cầu một trong hai đk sau:

1. Trẻ bao gồm triệu chứngnghi lao với xét nghiệm tìm vi khuẩn lao dương tính so với các dịch phẩm lâmsàng: đờm, dịch dạ dày, dịch truất phế quản, phân.

2. Được những bác sĩ chuyênkhoa hội chẩn chẩn đoán dựa trên:

- Triệu bệnh lâmsàng: ho, sốt, ra mồ hôi đêm, sụt cân/không tăng cân, giảm chơi nghịch trên 2 tuần

- Hình ảnh Xquangngực nghi lao

- Không đáp ứng nhu cầu vớiđiều trị phòng sinh phổ rộng 10-14 ngày

- tiểu sử từ trước tiếp xúcnguồn lây trong tầm 2 năm sát đây

- Tét da/IGRA dươngtính

(Sơ đồ dùng chẩn đoán laophổi trẻ con em-phụlục 6)

6.3. Chẩn đoán laongoài phổi con trẻ em:

6.3.1. Lao hạch ngoạivi:

Lao hạch nước ngoài vi làthể lao chạm chán nhiều thứ 2 sau lao phổi sinh sống trẻ em. Con trẻ được chẩn đoán mắc lao hạchngoại vi khi có các dấu hiệu lâm sàng và cận lâm sàng sau:

6.3.1.1. Lâm sàng:

- Hạch thường chạm mặt ởvùng cổ, tiến triển chậm, khổng lồ dần, kích cỡ trên 2cm, không đối xứng, khôngđau, ko đỏ, quy trình tiến độ muộn còn nếu như không được điều trị hoàn toàn có thể dò chất bã đậu,lâu lập tức sẹo.

- Triệu hội chứng toànthân hoàn toàn có thể gặp: sốt, ra các giọt mồ hôi đêm, sụt cân

- Điều trị kháng sinhphổ rộng lớn 1 - 2 tuần không đáp ứng.

6.3.1.2. Cận lâmsàng:

- Xét nghiệm tế bàohọc hoàn toàn có thể tìm thấy chất hoại tử buồn bực đậu, tế bào chào bán liên, tế bào mập mạp trongcác bệnh phẩm lâm sàng hạch (chọc hút, dịch mủ).

- Xét nghiệm tế bào bệnhhọc bệnh phẩm sinh thiết hạch bao gồm hình hình ảnh nang lao điển hình: trung tâm là vùnghoại tử buồn bực đậu, bao bọc là những tế bào phân phối liên, tế bào vĩ đại và tế bàolympho, ko kể cùng là lớp tế bào xơ.

- Soi trực tiếp,Xpert MTB/RIF hoặc nuôi cấy tìm vi trùng lao từ căn bệnh phẩm mủ hạch.

Lưu ý: đề nghị chẩn đoánphân biệt với hạch viêm làm phản ứng BCG

- vị trí thường gặplà vào hố nách, thượng đòn cùng mặt tiêm BCG, thường lộ diện trong năm đầutiên sau tiêm.

- Xử trí trên chỗ,không dùng phác đồ chữa bệnh lao hạch.

- Trường hòa hợp hạch BCGlan tỏa đề xuất hội chẩn chuyên khoa lao.

6.3.2. Chẩn đoán những thể laongoài phổi khác:

Vị trí Lao không tính phổi

Biểu hiện nay lâm sàng giỏi gặp

Xét nghiệm

Khuyến cáo

Lao màng phổi

Rì rào phế nang giảm và gõ đục

Có thể gồm đau ngực

Chụp Xquang

Chọc dịch màng phổi *

- Điều trị lao

- ví như dịch màng phổi gồm mủ xem tài năng viêm mủ màng phổi và chuyển lên đường trên

Trẻ em bên dưới 5 tuổi mắc thể lao lan tràn và nặng.

Lao màng não

Đau đầu, cực nhọc chịu, quấy khóc, nôn, hôn mê/giảm hoặc mất ý thức, teo giật, cổ cứng, thóp phồng, liệt,…

- Chọc dò tủy sống lấy dịch óc tuỷ *.

- Xquang phổi

Nhập viện điều trị lao **

Lao kê

Dấu hiệu lâm sàng có thể rầm rộ: nặng nề thở, sốt cao, tím tái (không hợp lý với tín hiệu thực thể làm việc phổi), hôn mê, suy kiệt…

Xquang phổi

Điều trị hoặc gửi lên tuyến trên

Trẻ em trường đoản cú 5 tuổi trở lên

Lao màng bụng

Bụng to lớn dần, cổ trướng, gõ đục vùng rẻ hoặc có những đám cứng trong ổ bụng

Chọc hút dịch màng bụng *

Chuyển lên tuyến đường trên **

Lao cột sống

Đau xương cột sống vùng tổn thương, đau tăng khi vận động. Cột sống bị biến dạng, hoàn toàn có thể chân bị yếu/bị liệt

Chụp Xquang cột sống

Chuyển lên tuyến trên**

Lao màng ko kể tim

- Tim nhịp nhanh

- giờ đồng hồ tim mờ

- Mạch khó khăn bắt

- khó thở

Xquang lồng ngực rất âm tim, chọc dịch màng tim *

Chuyển lên tuyến trên**

Lao xương khớp

- gặp ở cuối những xương dài, khớp sưng biến chuyển dạng, hạn chế vận động.

- Tràn dịch một bên, thường xuyên ở khớp gối hoặc khớp háng.

Chụp Xquang/ hút dịch ổ khớp *

Chuyển lên tuyến đường trên **

* Đặc điểm: dịch lỏngmàu kim cương chanh, protein cao, nhuộm soi thẳng có các tế bào bạch cầu, chủyếu là tế bào lympho.

** Nếu không chuyển đượcbắt đầu chữa bệnh lao.

(Xem sơ đồ vật hướng dẫnquy trình chẩn đoán dịch lao trẻ nhỏ ở phụ lục số 7)

7. PHÂN LOẠI BỆNH LAO

7.1. Phân các loại bệnhlao theo địa chỉ giải phẫu

- Lao phổi: bệnh dịch lao tổn thươngở phổi - phế truất quản, bao gồm cả lao kê. Trường phù hợp tổn thương phối hợp cả sinh hoạt phổivà cơ quan xung quanh phổi được phân một số loại là lao phổi.

- Lao ngoại trừ phổi: dịch lao tổn thươngở các cơ quan kế bên phổi như: màng phổi, hạch, màng bụng, sinh dục tiết niệu,da, xương, khớp, màng não, màng tim,... Trường hợp lao nhiều cỗ phận, thì thành phần cóbiểu hiện nay tổn thương nặng nhất (lao màng não, xương, khớp,...) được ghi là chẩnđoán chính.

7.2. Phân loại laophổi theo kết quả xét nghiệm nhuộm soi trực tiếp

- Lao phổi AFB(+) vàlao phổi AFB (-).

7.3. Phân loại bệnhlao theo công dụng xét nghiệm vi khuẩn

- người mắc bệnh lao cóbằng chứng vi trùng học: là fan bệnh có công dụng xét nghiệm dương tính cùng với ítnhất một trong số xét nghiệm: nhuộm soi đờm trực tiếp; nuôi cấy; hoặc xétnghiệm vi khuẩn lao đã có TCYTTG xác thực (như Xpert MTB/RIF, HAIN).

- người mắc bệnh lao khôngcó vật chứng vi khuẩn học (chẩn đoán lâm sàng): là người bệnh được chẩn đoánvà chữa bệnh lao bởi bác sĩ lâm sàng mà lại không thỏa mãn nhu cầu được tiêu chuẩn cóbằng chứng vi trùng học. Các trường hợp người bệnh lao không tồn tại bằng hội chứng vikhuẩn (chẩn đoán lâm sàng), tiếp nối trong quá trình điều trị tìm thấy vi khuẩnlao bằng những xét nghiệm cần phải phân loại lại là người mắc bệnh lao bao gồm bằngchứng vi khuẩn.

7.4. Phân nhiều loại bệnhnhân lao theo chi phí sử điều trị lao

- Mới: tín đồ bệnh chưa baogiờ sử dụng thuốc kháng lao hoặc bắt đầu dùng thuốc phòng lao dưới 1 tháng.

- Tái phát: tín đồ bệnh sẽ đượcđiều trị lao với được thầy thuốc khẳng định là khỏi bệnh, hay kết thúc điều trịnay mắc bệnh quay trở về với tác dụng AFB(+) hoặc có minh chứng vi khuẩn.

- Thất bại điều trị,khi fan bệnh có:

o AFB(+) từ thángđiều trị đồ vật 5 trở đi, nên chuyển phác thứ điều trị,

o tất cả chẩn đoán banđầu AFB(-), sau 2 mon điều trị xuất hiện AFB(+),

o lao bên cạnh phổi xuấthiện thêm lao phổi AFB(+) sau 2 mon điều trị,

o vi trùng đa khángthuốc được xác minh trong bất kỳ thời điểm làm sao trong quá trình điều trị vớithuốc kháng lao sản phẩm 1.

- Điều trị lại sau bỏtrị: ngườibệnh không dùng thuốc liên tục từ 2 tháng trở lên trong quy trình điều trị, sauđó quay trở về điều trị với tác dụng AFB(+) hoặc có bằng chứng vi khuẩn.

- Khác:

+ Lao phổi AFB(+)khác: là người bệnh đã điều trị thuốc lao trước đây với thời gian kéo dãn trên1 tháng mà lại không khẳng định được phác trang bị và kết quả điều trị hoặc ko rõtiền sử điều trị, nay chẩn đoán là lao phổi AFB(+).

+ Lao phổi AFB (-) vàlao kế bên phổi khác: Là fan bệnh đã điều trị dung dịch lao trước đây với thờigian kéo dãn dài trên 1 tháng nhưng lại không xác minh được phác đồ và kết quả điều trịhoặc được chữa bệnh theo phác vật dụng với reviews là ngừng điều trị, hoặc khôngrõ lịch sử từ trước điều trị, nay được chẩn đoán lao phổi AFB(-) hoặc lao quanh đó phổi.

- Chuyển đến: tín đồ bệnh đượcchuyển từ đơn vị điều trị khác cho để tiếp tục điều trị (lưu ý: những bệnh dịch nhânnày không thống kê trong báo cáo “Tình hình thu nhận người bị bệnh lao” cùng “Báo cáokết quả điều trị lao”, nhưng đề xuất phản hồi công dụng điều trị cuối cùng cho đơnvị đưa đi).

7.5. Phân loại bệnhnhân theo chứng trạng nhiễm HIV

- Bệnh nhân lao/HIV(+):Bệnh nhân lao có kết quả xét nghiệm HIV(+).

- Bệnh nhân lao/HIV(-):Bệnh nhân lao có tác dụng xét nghiệm HIV(-), các bệnh nhân thuở đầu kết quả HIV(-)nhưng tiếp đến xét nghiệm lại có hiệu quả HIV dương tính cần phải phân các loại lại.

- Bệnh nhân lao khôngrõ tình trạng HIV: bệnh nhân lao không có hiệu quả xét nghiệm HIV, phần nhiều bệnhnhân này sau khi có hiệu quả xét nghiệm HIV cần phải phân loại lại.

7.6. Phân một số loại bệnhnhân dựa trên tình trạng kháng thuốc

Dựa theo phân loạicủa tổ chức triển khai Y tế quả đât và các phân các loại này không thải trừ lẫn nhau:

- Kháng đối chọi thuốc: Chỉkháng với độc nhất vô nhị một thuốc chống lao hàng một khác Rifampicin

- Kháng những thuốc:Kháng với từ nhì thuốc chống lao mặt hàng một trở lên nhưng mà không chống với Rifampicin

- Lao chống Rifampicin:Kháng cùng với Rifampicin, bao gồm hoặc không chống thêm với các thuốc lao khác kèm theo(có thể là kháng solo thuốc, kháng nhiều thuốc, đa phòng thuốc hoặc khôn cùng khángthuốc).

- Đa phòng thuốc (MDR-TB):Kháng đồng thời với ít nhất hai thuốc chống lao là Isoniazid cùng Rifampicin

- Tiền siêu kháng: Laođa kháng tất cả kháng thêm cùng với hoặc bất kể thuốc nào thuộc đội Fluoroquinolonehoặc với ít nhất 1 trong những ba thuốc tiêm hàng hai (Capreomycin, Kanamycin,Amikacin, chứ không hề đồng thời cả hai loại thêm).

- Siêu kháng thuốc (XDR-TB):Lao đa kháng bao gồm kháng thêm với bất kể thuốc làm sao thuộc đội Fluoroquinolone vàvới không nhiều nhất một trong những ba thuốc tiêm hàng hai (Capreomycin, Kanamycin,Amikacin).

7.6.1. Phân nhiều loại bệnhnhân lao đa kháng theo tiểu sử từ trước điều trị

- Lao đa kháng mới: bệnh nhân lao đakháng chưa xuất hiện tiền sử điều trị lao hoặc mới điều trị lao dưới 1 mon (còn cóthể call là lao đa chống nguyên phát).

- Tái phát: là người bệnh đã cótiền sử chữa bệnh lao trước đây, được tóm lại khỏi căn bệnh hay hoàn thành điềutrị, nay được chẩn đoán là lao đa kháng.

- Thất bại công thức I: người mắc bệnh lao đakháng gồm tiền sử là bệnh nhân lao chiến bại điều trị công thức I trước đây.

- Thất bại cách làm II: bệnh nhân lao đakháng gồm tiền sử là bệnh nhân lao thua điều trị công thức II trước đây.

- Điều trị lại sau bỏtrị:là bệnh nhân đã có tiền sử khám chữa lao trước đây, được tóm lại là quăng quật trị, nayđược chẩn đoán là lao nhiều kháng.

- Lao đa phòng khác: là bệnh nhân lao đakháng không rõ hiệu quả điều trị trước đây.

7.6.2. Phân một số loại bệnhnhân lao đa phòng theo xét nghiệm trước điều trị

- S+, C+: bệnh nhân laođa kháng bao gồm xét nghiệm trước điều trị nhuộm soi trực tiếp dương tính, nuôi cấydương tính.

- S-, C+: người bị bệnh laođa kháng bao gồm xét nghiệm trước khám chữa nhuộm soi thẳng âm tính, nuôi cấydương tính.

- S+, C-: người mắc bệnh laođa kháng có xét nghiệm trước khám chữa nhuộm soi trực tiếp dương tính, nuôi cấyâm tính.

7.7. Phân các loại bệnhnhân lao theo tiền sử điều trị (theo phân loại bắt đầu của TCYTTG)

- Lao mới: người bệnhchưa bao giờ dùng thuốc phòng lao hoặc bắt đầu dùng thuốc chống lao bên dưới 1 tháng.

- Bệnh nhân điều trịlại: là fan bệnh đã sử dụng thuốc chống lao từ là 1 tháng trở lên. Người bệnh điềutrị lại bao gồm:

+ Tái phát: ngườibệnh đã được chữa bệnh lao trước đây và được xác minh là ngoài bệnh, hay hoànthành khám chữa ở lần điều trị vừa mới đây nhất, nay được chẩn đoán là mắc lao trởlại.

+ Thất bại: ngườibệnh vẫn được điều trị lao trước đó và được xác minh thất bại khám chữa ở lầnđiều trị vừa mới đây nhất.

+ Điều trị lại sau bỏtrị: fan bệnh đã điều trị lao trước đây và được khẳng định bỏ trị ở lần điềutrị vừa mới đây nhất.

+ Điều trị lại khác:các trường hợp đã có lần điều trị lao trước đây nhưng không xác định được kết quảđiều trị.

- Bệnh nhân không rõ vềtiền sử điều trị: là các bệnh nhân không rõ lịch sử từ trước điều trị, quan trọng xếp vàomột trong những loại trên.

8. LỘ TRÌNH SỬ DỤNGXPERT MTB/RIF vào CHẨN ĐOÁN LAO VÀ LAO KHÁNG THUỐC

Song tuy vậy với việcchẩn đoán chống thuốc, Xpert MTB/ RIF còn được thực hiện để chẩn đoán căn bệnh laotrên một trong những nhóm đối tượng đặc biệt. Lộ trình mở rộng các nhóm đối tượng người tiêu dùng đượcxét nghiệm Xpert MTB/RIF dự loài kiến sẽ xúc tiến trong Chương trình kháng laoQuốc gia từ 2017 như sau:

Năm 2017:

- Chẩn đoán chống thuốctrên nhóm nghi lao kháng thuốc và tín đồ bệnh lao phổi AFB (+) bắt đầu (8 nhóm nêutrên).

- Chẩn đoán lao trênmột số đội đối tượng đặc biệt bao gồm: người nghi lao bao gồm HIV (+), trẻ nhỏ nghilao, bạn nghi lao màng não, AFB (-) ở một số trong những địa phương.

Năm 2018: Tiếp tụctriển khai trên những nhóm đối tượng người sử dụng đã triển khai 2017, bên cạnh đó bổ sung:

- Xét nghiệm XpertMTB/RIF trước lúc điều trị cho những người bệnh đã được chẩn đoán lao phổi AFB (-).Lưu ý: Xpert MTB/RIF có mức giá trị cung cấp thêm dẫn chứng vi khuẩn trong chẩnđoán dịch lao. Trường vừa lòng xét nghiệm Xpert cho công dụng không có bằng chứng vikhuẩn lao cũng không loại trừ bệnh lao trong trường hợp